معرفی خانه دوام و ایمنی


مقدمه 

در گذشته نه چندان دور، هر يك از محله‌های شهر دارای نظام اجرايي کارآمدی بودند که بر اساس آن اهالي در ادارة محله و شهر خود مشاركت داشتند. امروز، نظام مديريت شهري با هدف احياي مشاركت خودجوش شهروندان و اداره مطلوب شهر - به ويژه در حوزه امور اجتماعي و فرهنگي- طرح ساماندهي مشاركت‌هاي اجتماعي در محله‌هاي شهر تهران -مديريت محله- را در دستور كار دارد و به عنوان متولي اجراي سياست‌هاي شهرداري تهران در اين حوزه در ادامه ساختار مديريت محله، تشکل‌های داوطلبانه مردمی را به عنوان «خانه» ساماندهی می‌نماید كه با هماهنگي و همكاري هيأت امنا و مديريت محله به پيشبرد برنامه‌هاي اجتماعي و فرهنگي محله‌ خود اهتمام خواهند نمود. خانه دوام و ایمنی، يكي از اين تشكل‌های داوطلبانه مردمی است. 

تعریف خانه دوام و ایمنی

خانه دوام و ایمنی، تشکلی مردمی و داوطلبانه در سراي محله است كه در راستاي تأكيد و تمركز هماهنگي‌ها در حوزه ارتقا و حفظ آمادگي و ايمني شهر و شهروندان در مواجهه با حوادث در سطح محله فعاليت مي‌نمايد. 

ضرورت ايجاد خانه دوام و ايمني
بررسي‌هاي انجام‌شده نشان مي‌دهد اجراي برنامه‌هاي جامع در حوزه مديريت بحران، كاهش ريسك، افزايش تاب‌آوري جوامع، و آمادگي و ايمني شهر و شهروندان، بدون مشاركت آگاهانه ايشان از مطلوبيت لازم برخوردار نبوده و ضروري است با ظرفيت‌سازي نهادي و توانمندسازي مردمي، اقدامات اضطراري قبل، حين و بعد از وقوع حوادث گسترده و بحران‌ها، به ‌صورت محلي و مشاركت محور برنامه‌ريزي گردد. 
آموزش شهروندان و تشکیل گروه‌های مردمي داوطلب مديريت بحران محله، یکی از مهم‌ترین اقدامات در این زمینه می‌باشد که در ایجاد، حفظ و ارتقاء آمادگی و كاهش آسيب‌پذيري شهر و شهروندان در رویارویی با سوانح، نقش موثري دارد. «خانه دوام و ایمنی» به منظور سازمان‌دهی و انسجام این‌گونه فعالیت‌ها، در سرای محلات فعاليت مي‌نمايد.

اهداف تشکیل خانه دوام و ایمنی
    • ترويج و ارتقاء فرهنگ پيشگيري، آمادگي، ايمنی، خودامدادی و دگرامدادی
    • ايجاد و تقويت آگاهي و آمادگی شهروندان و محلات شهر تهران با تأكيد بر حوادث طبيعی
    • هم‌گرايي بهينه ظرفيت‌هاي مردمي و محلي در مراحل مختلف مديريت جامع بحران شهر تهران 
    • همكاری اثربخش شهروندان با سازمان‌های خدمات رسان و واكنش اضطراری مديريت بحران

ماموريت اصلي خانه دوام و ایمنی

محور اصلی فعالیت خانه دوام و ایمنی در راستاي ارتقاء فرهنگ پیشگیری، آمادگي، ايمني و امداد به موقع در زمان‌ بروز حوادث در محله و هم‌افزايي ظرفیت‌هاي موجود محلي می‌باشد.

وظایف و مأموريت‌های خانه دوام و ایمنی
وظایف و مأموريت‌های خانه دوام و ایمنی به شرح زير است:
در شرایط عادی:  
    • هماهنگي‌ و همكاري با نهادها و سازمان‌هاي مرتبط جهت ارتقاء آمادگي، ايمني و كاهش مخاطرات محله
    • اجرای دستورالعمل‌ها و برنامه‌های ابلاغی از سوی سازمان‌های مرتبط با هماهنگی مدیریت محله 
    • مشارکت در تهیه برنامه‌های محلی در راستای اسناد بالادستی و ظرفیت‌های محلی 
    • همکاری و هماهنگی با مدیریت محله و سایر خانه‌ها در جهت تحقق اهداف مشترک
    • تشکیل، عضوگیری و سازمان‌دهی اعضای کانون‌های تخصصی ابلاغی
    • برقراری ارتباط با افراد، سازمان‌ها و تشکل‌های مردم نهاد و... در حدود اختیارات
    • آموزش مستقیم و غیر مستقیم شهروندان محله
    • شناسایی مخاطرات و اقدامات اصولي در حوزه آمادگي و ايمني محله و اطلاع رسانی به مراجع ذیربط
    • همکاری با نشریه دوام، همشهري محله و ديگر رسانه‌هاي مرتبط
    • ترویج و توسعه فعاليتهاي داوطلبانه در حوزه مديريت بحران (دوام، آتش‌نشان داوطلب، گروه مديريت بحران اماكن و ...)
    • كمك به تهیه شناسنامه ایمنی اماكن
    • اطلاع‌رساني به شهروندان جهت شرکت در برنامه‌هاي آموزشي و تمرین‌های عملیاتی مشاركت مردمي
    • هماهنگي برگزاري جلسات دوره‌ای اعضاء گروه دوام محله
    • همكاري در نمایشگاه‌ها و برنامه‌هاي فرهنگي آموزشي مرتبط
    • مشارکت در طرح مدرسه آماده
    • تهیه بانک اطلاعاتی محله و به روز نگه داشتن آن
    • همکاری در تثبیت اجزای غیر سازه‌ای در محله
در صورت بروز حوادث در سطح محله و تا رسيدن نيروهاي امداد رسمي:
    • اطلاع‌رسانی به مسئولین و ارائه گزارش دقيق حادثه
    • راهنمایی و هدایت شهروندان محله برای انجام اقدامات صحیح
    • همكاري در محصور و ایمن کردن محدوده خطر
    • همكاري در امداد و اقدامات اوليه و اضطراري
    • اطفای حریق‌های کوچک
    • اطلاع‌رسانی محل تخلیه امن و همكاري در مدیریت فرآيند آن
بعد از زمان رسيدن نيروهاي رسمي امداد و يا وقوع حوادث در خارج از محدوده محله:
    • همکاری، حمايت و پشتيباني ضروري با توجه به امكانات و هماهنگي با ساختار مديريت محله و سازمان‌هاي ذيربط
يادآوري: بديهي است در كليه موارد فوق، اصل بر اضطراري بودن اقدامات، توانايي اقدام، حفظ كامل سلامت و ايمني خود داوطلبان مي‌باشد.


کانون‌ها

کانون‌های زیر مجموعه خانه دوام و ایمنی به عنوان بازوهای اجرایی مسئولین خانه دوام و ایمنی وظیفه هماهنگی و اجرای برنامه‌های ابلاغی سالیانه از سوی شورای سیاست‌گذاری خانه دوام و ایمنی را برعهده دارند. این کانون‌ها شامل: کانون داوطلبان، کانون آموزش و کانون کاهش مخاطرات می‌باشند.
کانون داوطلبان:
این کانون به منظور انسجام عملکردهای داوطلبی و ارتقا و بهبود کیفیت فعالیتهای داوطلبی ایجاد می‌گردد. مسئول این کانون به منظور ایجاد ارتباط موثر با اعضای خانه می‌تواند تعدادی نماینده از میان اعضا انتخاب نماید، این امر می‌تواند باعث سهولت در ایجاد ارتباط و هماهنگی مابین اعضا گردد. 
شرح وظایف این کانون شامل:
    • جلب مشارکت و ارائه آموزش‌های مهارتی و نیمه حرفه‌ای به شهروندان در قالب تشکیل گروههای داوطلب از جمله آتش‌نشان داوطلب و دوام
    • هماهنگی و اجرای برنامه‌های تمرین و مانور و فعالیت‌های فوق برنامه مرتبط
    • پیگیری وضعیت عضویت اعضای خانه دوام و ایمنی 
    • هماهنگی برگزاری جلسات دوره‌ای اعضا
کانون آموزش:
این کانون به منظور ارتقا سطح آگاهی‌های عمومی در خصوص مخاطرات و نحوه مقابله موثر با آن در میان شهروندان ساکن محله به وجود آمده است.
شرح وظایف این کانون شامل:
اطلاع‌رسانی و آموزش همگانی شهروندان در موضوعاتی مانند پیشگیری و اطفاء حریق، مقاوم‌سازی اجزای غیرسازه‌ای، امداد و کمک‌های اولیه، مبانی مدیریت بحران، پدافند غیرعامل و ...
کانون کاهش مخاطرات:
این کانون به استفاده از ظرفیت اعضای خانه و شهروندان ساکن محله در شناسایی و انعکاس مخاطرات موجود در محله به مجموعه مدیریت شهری اقدام می‌نماید.
    • تهیه و به‌روز نگهداری نقشه مخاطرات محله
    • ارزیابی ایمنی محله
    • تشکیل گروههای مدیریت بحران اماکن
    • تثبیت اجزای غیرسازه‌ای در راستای کاهش مخاطرات محله