نوع جستجو را انتخاب کنید.
  • سایت
  • وب
Search

 |  03/25/2017 - شنبه 5 فروردين 1396

کمينه خبر

به گفته كارشناسان، سرزمین ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی و زمین‌شناسی از جمله كشورهای سانحه‌خیز جهان به شمار می‌آید و همواره بر اثر بروز سوانحی چون سیل، زلزله، خشكسالی و غیره، مورد خسارت‌های بسیاری قرار می‌گیرد. از همین رو سال‌هاست كه راه‌های كاهش اثرات سوانح طبیعی در کشور مورد توجه قرار گرفته است و  افراد مربوط تلاش می‌كنند تا همگام با تجربه‌های جهانی در این حوزه، شاخص ایمنی و آمادگی در برابر سوانح طبیعی  كشورمان بالا برود و خسارت‌های احتمالی سوانح طبیعی به حداقل برسد. 

image


این شاید یكی از كارهایی باشد كه از عوامل انسانی برآید و بتواند در كم كردن نگرانی‌های مردم موثر باشد. «سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران»،از سازمان‌هایی است كه به طور شبانه‌روزی برای آرامش و كم‌كردن نگرانی مردم شهر تهران از حوادث طبیعی مثل زلزله فعالیت می‌كند. در این گزارش،یك روز با افراد و مسئولین این سازمان همراه شدیم تا آنها از فعالیت‌شان برای‌مان بگویند و فعالیت‌هایی كه هر روزه برای آرامش شهرمان انجام می‌شود.

برای دریافت سیگنال بحران

ستاد پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در بزرگراه جلال‌آل‌احمد،نرسیده به اشرفی اصفهانی، قرار دارد. مركز‌ی كه با حضور متخصصان و مجربان این عرصه‌ با چندین هدف در تهران تشكیل شده است تا افرادی كه از بروز حوادث طبیعی اضطراب دارند، بتوانند با خیال راحت‌تری بخوابند. البته باید این نكته را در نظر داشت كه بروز حوادث طبیعی به هیچ عنوان قابل پیش‌بینی نیست و هیچ كسی نمی‌تواند بروز این گونه حوادث اعم از سیلاب،زلزله،خشكسالی،سونامی و ... را پیش‌بینی كند. از اهداف این سازمان می‌توان به افزایش سطح ایمنی و كاهش خطرپذیری شهر تهران،انجام اقدامات و هماهنگی‌های لازم جهت افزایش كارایی سیستم مدیریت بحران شهر، نظارت و مدیریت بر بازسازی بعد از بحران در چارچوب مقررات كشوری و كمك‌های دولتی و مردمی  و.. اشاره كرد.

اینجا فقط برای زمین لرزه نیست

 مأموریت این سازمان محدود به نوع خاصی از پدیده‌های بحران‌زا نمی‌شود. از همین رو سایر پدیده‌های طبیعی و انسان‌ساز كه قادر به ایجاد بحران و مخاطره برای شهروندان باشند نیز در دستور كار سازمان قرار دارند. از جمله می‌توان از پدیده‌های طبیعی و حوادثی نظیر سیل، فرونشست زمین، خشكسالی، انتشار مواد شیمیایی خطرناك، آتش‌سوزی‌های بزرگ و گسترده، همه‌گیری بیماری‌ها و ... نام برد. بدیهی است میزان توجه و تمركز بر هر یك از این پدیده‌ها باید متناسب با پتانسیل وقوع و میزان آسیب‌پذیری شهر تهران در برابر این پدیده‌ها باشد.

بیش از 86مقر برای آرامش تهران

جالب است بدانید‌ هم‌اكنون كه این گزارش را می‌خوانید بیش از 86مقر و مركز فعالیت حیاتی دولتی و خصوصی در  شهر تهران مستقر شده‌اند و درگیر مباحث مدیریت بحران هستند تا كوچك‌ترین صدمه و آسیبی كه به كشور و شهر تهران وارد می‌شود هم از دسترس آنها دور نباشد. ستاد مدیریت بحران،مركز هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران،اورژانس،آتش‌نشانی،سازمان‌هایی كه مسئولیت شریان‌های حیاتی شهر تهران مثل آب،برق و گاز  را دارند و ... نمایندگان این 86سازمان همگی عضو ستاد مدیریت بحران هستند و زمانی كه فراخوان داده می‌شود این نمایندگان در ستاد حضور پیدا می‌كنند و با استفاده از سامانه‌ها و اطلاعاتی كه در اختیار آنها قرار می‌گیرد،بحث مقابله آغاز می‌شود.

درباره گسل‌های تهران

در اطراف و داخل شهر تهران گسل‌های متعددی وجود دارد كه از جمله آنها می‌توان به گسل‌های مشاء، شمال تهران، ری، و ... اشاره كرد. میزان فعالیت، طول و مكانیزم حركت گسل از ویژگی‌های مورد توجه در ارزیابی خطر زمین‌لرزه در هر گسل هستند. معمولاً هر چه طول گسل بیشتر باشد امكان ایجاد زمین‌لرزه بزرگ‌تری در آن در نظر گرفته می‌شود. گسل‌های طولانی غالباً از چند قطعه تشكیل می‌شوند و در زمین‌لرزه‌های مختلف قطعات تشكیل‌دهنده گسل گاه به صورت مجزا و گاه به صورت گروهی گسیخته می‌شوند كه این گسل‌ها معمولاً با روش‌های ژئوفیزیكی شناسایی می‌شوند. معمولا هرچه گسل جوان‌تر باشد میزان خطر زمین‌لرزه ناشی از آن بیشتر می‌شود و در گسل‌هایی كه در مدت‌های طولانی فعالیت نداشته‌اند خطر زمین‌لرزه كمتر است و گسل غیرفعال  نامیده می‌شود.

یك ساختمان زلزله‌نگاری

اینجا مجموعه‌ مركز فرماندهی و مدیریت بحران است و سالنی پر از صفحات كامپیوتری مختلف. احتمالا اولین چیزی است كه نظر هركسی را جلب خواهد كرد،یك اتاق بزرگ با انبوهی از تلفن و صفحات كامپیوتری و تصاویر مختلفی از دوربین‌های متعددی كه در سطح شهرمان نصب شده است تا كوچك‌ترین صدمات هم قابل دیدن و شنیدن باشند. ساعت‌های محلی اكثر كشورهای دنیا در این اتاق نصب است و كارشناس این اتاق بزرگ از طریف این صفحات كامپیوتری بزرگ به اطلاعات تمام زمین‌لرزه‌هایی كه در تهران یا حتی در استان‌های مرزی نیز اتفاق افتاده است،دسترسی دارد. نقشه پراكندگی زمین‌لرزه‌ها استان‌های مركزی و دیگر شهرهای ایران نیز در این اتاق موجود است. اما در ارتباط با شهر تهران كه مسئولیت اصلی این ستاد برای این شهر تعریف شده، باید گفت 1400 ایستگاه شتاب‌نگار در مناطق مختلف تهران نصب شده است و از طریق این سامانه،امواج لرزش‌ها مشخص می‌شود.  در این اتاق با آقای شجاع،مسئول مركز فرماندهی و مدیریت بحران هم‌كلام شدیم.

كامپیوتری با امواج نوار قلب!

شتاب‌نگار؛ این نام یكی از سامانه‌های كامپیوتری است كه در اتاق فرماندهی نصب است. روی این صفحه،امواجی به شكل نوار قلب وجود دارد! این شاید بارزترین مثالی باشد كه بتوان در رابطه با تصویر این مانیتور گفت! به گفته كارشناس مربوط،این امواج تمام انرژی‌هایی است كه به زمین وارد می‌شود. این انرژی می‌تواند از امواج یك فشار یك ماشین غول‌پیكر باشد یا یك زلزله خفیف! اما اگر زمین‌لرزه‌ای در كار باشد صفحه نمایش كناری ‌فعال می‌شود. به گونه‌ای كه امواجی یك‌دست روی مانیتور نمایش داده می‌شود.

ما زلزله را قبل از وقوع متوجه می‌شویم

صفحه نمایش كناری فقط مختص نمایش امواج زلزله در سطح شهر تهران است. وقتی در تمامی ایستگاه‌های شهر تهران امواج یك‌دست را مخابره كنند،این نشانی از زلزله در سطح شهر است. در این حالت‌ زلزله رخ خواهد داد. كارشناسان در مقر فرماندهی مدیریت بحران،در این لحظه متوجه بروز زلزله می‌شوند و اطلاعات ریز و كارشناسی شده این زمین‌لرزه را از طریق كارشناسان مربوط مخابره می‌كنند. این اطلاعات شامل شدت،كانون،مختصات و مكان دقیق وقوع زمین‌لرزه است كه از طریق همكاری دقیق این سازمان با موسسه ژئوفیزیك دانشگاه تهران انجام  می‌شود.

سامانه تخمین خسارت

حالا كافی است نگاهت را به سمت چپ اتاق برگردانی. این‌بار با مانیتوری بزرگ‌تر و با اطلاعات دقیق‌تر و جزئی‌تر موجه می‌شوید. تخمین خسارت زلزله همان‌طور كه از نامش پیداست برای پیش‌بینی خسارت‌های مالی و جانی احتمالی زمین‌لرزه است. در این صفحه آماری از تعداد تلفات،مجروحین و زخمی‌ها،تعداد افراد بی‌خانمان و بی‌سرپناه،خرابی ساختمان‌ها و.. مشخص می‌شود.

بحران پیش‌بینی می‌شود

پس از وقوع زمین‌لرزه در تهران دو موج منتشر می‌شود. موج اول كه مخرب نیست و با سرعت بیشتری از كانون حركت می‌كند و موج دوم كه از كانون با سرعت كمتری حركت می‌كند و مخرب است. با توجه به شرایط گسل‌های شهر تهران،اگر زلزله‌ای اتاق بیفتد،موج اول بلافاصله به تهران می‌رسد ولی موج دوم كه با انتشار آن خرابی‌ها و تخریب‌ها اتفاق می‌افتد زمان كمی را در اختیار مسئولین قرار می‌دهد. در این فاصله حدود 30ثانیه زمان هست كه می‌توان از این زمان برای جلوگیری از یك سری حوادث ثانویه مانند انفجارها استفاده كرد. اطلاع‌رسانی را هم می‌توان در این زمان انجام داد ولی كار كمی مشكل است.

گوی‌های معرفی كننده خطر !

در اتاق بعدی قرار است تمام تصورات از ریشتر‌های یك زمین‌لرزه به هم بریزد. شاید كمتر كسی بداند كه با هر واحد‌ بیشتر در زمین لرزه،شدت آن 32برابر می‌شود! در كنار این گوی‌های نارنجی كه شدت زمین‌لرزه را معین می‌كند،ماكتی از ساختمان‌های شهر تهران است و میزان خسارتی كه كوچك‌ترین لرزشی می‌تواند به آنها وارد كند. ساختمان‌هایی كه بر اساس آیین‌نامه‌های قانونی ساختمان‌سازی ساخته شده‌اند امن هستند و بعضی مراكز و ساختمان‌ها هم ضدزلزله هستند. ماكت بعدی گسل‌های شهر تهران هستند كه نشان می‌دهد وقوع یك زمین‌لرزه تا چه حد می‌تواند بر آنها اثرگذار باشد. هر نوع ساختمانی كه با طراحی درست، نظارت مداوم و نیروهای اجرایی صلاحیت‌دار مطابق با آئین‌نامه‌های زلزله و ساختمانی رایج ساخته شود مقاومت خوبی در مقابل زلزله داشته و حتی در زلزله‌های شدید نیز عموماً جان ساكنین خود را حفظ می‌كند. كسب اطمینان از صحت انجام مراحل مختلف كار، مستلزم كنترل و مراقبت از سوی نهاد‌های مسئول و نیز مردم به عنوان مصرف‌كننده نهایی ساختمان است.

سالن پایش و مانیتورینگ

در این مكان كارشناسان مربوطه به صورت 24ساعته مستقر هستند و شهر تهران را از منظر حوادث طبیعی رصد می‌كنند. در این اتاق چندین نفر با كامپیوتر،تلفن و.. مستقر هستند و یك دستگاه زلزله‌نگار در این اتاق مستقر است. این دستگاه تمامی زلزله‌های اتفاق افتاده در  ایران را نشان می‌دهد. زلزله‌هایی با قدرت خرابی كم و زمین‌لرزه‌هایی خفیف،مثلا یك یا دو ریشتر،كه در سرتاسر ایران رخ داده است. این دستگاه تمام‌لمسی اطلاعاتی درباره این زمین لرزه‌ها نیز به كارشناسان مربوطه می‌دهد و این افراد بلافاصله اطلاعات مهم را به سازمان‌های مربوطه ابلاغ می‌كنند.

مركز پیام،اتاق كوچك دست چپ!

در این مركز بی‌سیم‌های بسیاری برای ابلاغ پیام‌ها و اطلاعات مهم به مراكز مربوطه وجود دارد و كارشناس مربوطه نیز به صورت 24ساعته در این مركز فعالیت می‌كند.

فرهنگ‌سازی كنیم

بعد از زلزله بم مسئولین به این نتیجه رسیدند که در بحث آموزش خانواده‌ها برای تصمیم‌گیری درست در زمان وقوع زلزله برنامه‌هایی را اجرا کنند که یکی از این برنامه‌ها آموزش به دانش‌آموزان و برگزاری مانور سراسری زلزله در مدارس برای انتقال  آموزش‌ها به خانواده‌ها بود. شاید بتوان گفت بم به ما درس داد که باید اقدامات پیشگیرانه داشته باشیم و باید آموزش را زیاد کنیم تا تلفات حوادثی مانند زلزله کمتر شود.

یك كیف آماده كنید

این كیف شاید مهم‌ترین نیاز برای بعد از زلزله باشد. مهم‌ترین نیازها بعد از زلزله عبارتند از: تغذیه، بهداشت، عملیات نجات و کمک به دیگران که برای این عملیات نیاز به وسایلی داریم که جمع‌آوری آنها بعد از زلزله ممکن است غیرممکن باشد. پس بهتر است آنها را قبل از وقوع زلزله آماده کنیم و در یک کیسه و در یک مکان امن قرار دهید. با این تجهیزات شما می‌توانید خود و خانواده خود را بعد از زلزله تا رسیدن نیروهای امداد و نجات تا 72ساعت و یا بیشتر در خانه، محل کار و یا اتومبیل خود حفظ کنید. شما باید مایحتاج خود را بر اساس تشخیص خود در منزل، محل کار و در اتومبیل شخصیتان آماده كنید.

اگر زلزله آمد‌

اگر هنگام وقوع زلزله در خانه هستید، می‌توانید جان خود را با داشتن آگاهی در مورد پناه گرفتن و انجام عکس‌العمل سریع و مناسب نجات دهید. بنابراین نکات زیر را مد نظر داشته باشید:

1-از پنجره‌ها و کمدهای بلند که بدون مهار هستند و همچنین اشیایی که ممکن است بر روی شما سقوط کنند دور شوید.

2- در زیر میز ناهارخوری یا میز تحریر و یا تخت خواب پناه بگیرید و چنانچه در اثر زلزله حرکت کردند پایه‌های آنها را با دستان‌تان محکم بگیرید.

3-در کنار کنج دیوارها پناه بگیرید و در حالی که سرخود را با بازوان خود گرفته‌اید حرکت کنید.

4-از پله‌ها یا آسانسور استفاده نکنید.

5-اگر محل ایمن وجود ندارد و شما در کریدور هستید به کنار دیوار رفته و در حالی که نشسته‌اید سر خود را بر روی زانوهای‌تان خم كرده و ضمن اینکه با کف دست‌های‌تان پشت سر خود را گرفته‌اید با بازوان‌تان سر خود را محافظت کنید.

6.اما مهم‌ترین كار و فعالیت برای وقوع زمین‌لرزه حفظ خونسردی است. توجه داشته باشید كه‌ اگر تعادل روحی خود را از دست بدهید همه چیز به هم می‌ریزد.

هرگز فرار نكنید!

اگر هنگام زلزله در ساختمان بودید، هرگز فرار نکنید، زیرا در اکثر مواقع فرار ممکن نیست و حتی احتمال خطر و  آسیب را بسیار افزایش می‌دهد. حفظ خونسردی و آرامش از مهم‌ترین موضوعات است. از سلامت اعضای خانواده اطمینان حاصل کنید. تنها در موارد ضروری از تلفن استفاده کنید. لباس مناسب بپوشید و تلفن همراه خود را به همراه داشته باشید.

 اگر در حال رانندگی بودید

 در این حالت هرگز تلاش نکنید به راه خود ادامه دهید؛ چرا که دراین حالت علاوه بر کاهش سطح هوشیاری، تسلط شما برخودرو نیز کاهش می‌یابد. در نتیجه باید خودرو را سمت راست خیابان متوقف کنید و برای اطلاع از اخبار، رادیو را روشن نگاه دارید و منتظر اخبار دقیق‌تر بمانید. اجازه دهید سمت چپ مسیر عبوری باز باشد تا در صورت لزوم خودروهای امدادی امکان تردد داشته باشند.

 

همشهری فرهنگ شهر

حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1390 - 1385
^ انتقال به بالا