نوع جستجو را انتخاب کنید.
  • سایت
  • وب
Search

 |  12/11/2016 - يكشنبه 21 آذر 1395

 

کمينه معاونت پيشگيري و كاهش خطرپذيري


تهران شهر پایدار با رویکرد پیشگیری و کاهش خطر پذیری

 

شهر تهران با قرار داشتن در دامنه های جنوبی البرز از لحاظ مخاطرات طبیعی دارای شرایط ویژه ای می باشد. این مخاطرات در دو دسته کلی مخاطرات زمین و مخاطرات آب و هوایی قرار دارند که هر یک از آنها خطرهای بالقوه و بالفعل متعددی را به دنبال داشته که شهر و شهروندان تهرانی را تهدید می نماید. این                              موضوع در گزارش جهانی 2015 شرکت بیمه Swiss Re نیز منعکس شده و تهران دهمین شهر از لحاظ مخاطرات سیل و زلزله و ششمین شهر از لحاظ خطر زلزله در بین کلان شهرهای جهان می باشد.

به دلیل وجود گسل های متعددی همچون گسل های مشا و نیاوران در شمال، گسل های لویزان، طرشت و ... در مرکز، گسل های شمال و جنوب ری در جنوب و نیز گسل های پارچین، اشتهارد و ... در اطراف شهر، خطر زلزله بزرگترین مخاطره طبیعی تهدید کننده شهر تهران است. مدارك تاريخي بيانگر رخداد زمين لرزه‌هاي شديد در محدوده شهر باستاني ري و نواحي شمالي آن (موقعيت فعلي شهر تهران) است که پس از زمين لرزه مخرب سال 1177 ميلادي و نابودی شهر باستاني ري، شكل گرفت.

مطالعات مربوط به ثبت دستگاهي زمين‌لرزه‌ها بيانگر فعال بودن گسل های اطراف تهران مي‌باشد و همه ساله زمين ‌لرزه‌هاي متعددي با بزرگاي كم تا متوسط در محدوده ثبت مي‌شود كه مي‌توان آنها را به گسل‌هاي فعال ارتباط داد.

از سوی دیگر مشرف بودن ارتفاعات البرز به شهر خطر وقوع زمین لغزش را محتمل نموده است. بخش های گسترده ای از شهر، مستعد وقوع زمین لغزش بوده یا در معرض آسیب های ناشی از زمین لغزش های بالادست می باشند. تاثیرات این امر به ویژه با گسترش شهر در ارتفاعات شمالی افزایش یافته است.

طی سال های اخیر نیز فرونشست های دشت شهریار در حال گسترش بوده و بخش هایی از آن جنوب شهر تهران را در برگرفته است. با توجه به شرایط آب و هوایی، استحصال آب زیر زمینی، کشاورزی در اطراف شهر و ... این فرونشست ها در حال افزایش بوده و متعاقباً پیشرفت گسترده تری در شهر تهران خواهد داشت.

همچنین در قسمت هایی از جنوب شهر نیز با توجه به شرایط زمین شناختی از جمله نوع خاک، سطح آب زیر زمینی و ... ، وقوع روانگرایی دور از انتظار نیست.

گذر رودخانه‌هاي متعدد از داخل محدوده شهري تهران و تغییرات ( انسان ساخت) حاصله در مسیر عبوری آنها به همراه دستكاري‌هاي به وجود آمده با توسعه سريع و نامتوازن مناطق شهري و بدون لحاظ محدوديت‌هاي طبيعي به‌ويژه رودخانه‌ها و آبراهه‌هاي طبيعي موجود( تجاوز به حریم و بستر رودخانه)، از جمله مخاطرات بالقوه ای می باشد که در صورت طغیان هریک از آنها یا وقوع سیل، آسیب های جدی را در پی خواهد داشت.

از سوی دیگر تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی در اثر رشد فعالیتهای صنعتی، منتج به افزایش رخدادهای زیست ‎محیطی و بروز بلایای طبیعی شده است. افزایش تعداد و شدت سیلاب های شهری در سالیان اخیر که اغلب به صورت ناگهانی بوده و آسیب های گسترده ای را به جای گذاشته است از نتایج این تغییرات بوده است.

به موازات مخاطرات طبیعی مطروحه، مخاطرات انسان ساز متعددی نیز در شهر وجود دارند. از این دست می توان به وجود بافت فرسوده به عنوان یکی از پرچالش ترین عوامل تحت خطر یا تشدید کننده اثرات خطرهای طبیعی برشمرد.

يكي از مهم­ترين بخش‌هاي مديريت بحران، فعاليت‌هاي مرتبط با پيشگيري و كاهش خطرپذيري مي‌باشد كه در كشورهاي مختلف جهان متناسب با ميزان توسعه يافتگي اقتصادي، فرهنگي، علمي و فني مورد توجه قرار گرفته است. اين در حالي است كه ظرفيت­ها و منابع مالي در كشورهايي همچون ايران محدود بوده و از طرف ديگر وقوع سوانح طبيعي و انسان ساخت محتمل ودور از انتظار نیست؛ لذا در شهرهاي پر‌مخاطره‌اي مثل تهران، اولويت­­بندي اقدامات پيشگيرانه بسيار حائز اهميت مي‌باشد.

از این رو حوزه معاونت پیشگیری و کاهش خطر پذیری سازمان با توجه به رسالت وجودی، درصدد است ضمن شناخت دقیق وضعیت موجود و آسیب پذیری لرزه ای شهر تهران با برنامه ریزی هدفمند و لحاظ رویکرد چند مخاطره ای، واقع گرا و همه جانبه نگر، اقدامات لازم جهت حذف ، کاهش و یا انتقال ریسک موجود جهت دستیابی به شهری تاب آور و رسیدن به توسعه پایدار و هوشمند با اجرای قوانین بالادستی را به دست آورد.


                  

 

جایگاه پیشگیری و کاهش خطرپذیری:

پيشگيري و كاهش خطرپذيري، كانون اصلي چرخه سيستم مديريت جامع بحران است و به مجموعه‌اي از سياست‌ها، راهبردها و اقداماتي اطلاق مي‌گردد كه باعث جلوگيري از وقوع و يا كاهش قابل توجه در خسارات ناشي از سوانح در:

1.        جان انسان‌ها

2.       ساختارهاي اجتماعي

3.       دارايي‌هاي اقتصادي

4.       محيط زيست

شده و هزينه‌هاي آمادگي، مقابله و بازسازي را تقليل مي‌دهد.  
 رفرنس حسيني، مازيار، مديريت بحران، تهران: نشر شهر 1387

ماموریت :

کاهش قابل توجه خسارات ناشی از سوانح در جان انسان ها ، ساختارهای اجتماعی، دارایی های اقتصادی  و محیط زیست شهر تهران

 

راهبردهای حوزه پیشگیری و کاهش خطر­پذیری

·   شناخت،ارزیابی و پایش مخاطرات شهر تهران

·   کاهش خطر­پذیری و توانمندسازی محیطی(افزایش تاب آوری)

·   تلفیق سیاست­ها و راهبردهای پیشگیری و کاهش خطرپذیری با توسعه پایدار شهر تهران

·   توسعه و تقویت نهادها، مکانیزم­ها و ظرفیت­ها به منظور انعطاف­پذیر نمودن شهر تهران در برابر مخاطرات منجمله سامانه های هشدار  سریع

·   الحاق نظام­مند رویکردهای پیشگیری و کاهش خطرپذیری در برنامه­ها و پروژه­های کلان جاری و آتی شهری

رویکردهای حوزه پیشگیری و کاهش خطر­پذیری

· رویکرد چند مخاطره­ای

· انتقال فن­آوری­های نوین و ظرفیت­سازی

· مشارکت جامعه و داوطلبان

· تفاوت­های فرهنگی و ویژگی­های انسانی

اصول حوزه پیشگیری و کاهش خطر­پذیری

· حفاظت از جان مردم و افزایش ضریب ایمنی

· حفاظت از زیر ساخت­های حیاتی و افزایش ضریب ایمنی(استمرار فعالیت و تاب آوری)

· افزایش قابلیت تحمل و تاب­آوری شهر و شهروندان

· تامین ایمنی شهر و شهروندان

· بهره­مندی از فن­آوری نوین

قوانین بالادستی حوزه پیشگیری و کاهش خطر­پذیری

 

1-   سياست­هاي كلي نظام در دوره چشم­انداز با عنوان سياست­هاي كلي پيشگيري و كاهش خطرات ناشي از سوانح طبيعي و حوادث غير­مترقبه.  ابلاغی مقام معظم رهبری (25/06/1384)

2-   قانون تشكيل سازمان مديريت بحران كشور مصوب مجلس شوراي اسلامي 1387

3-   ماده اول، دوم، چهارم و هجده از مجوز تقويت و عملياتي نمودن مديريت بحران شهر تهران مصوب هفتادمين جلسه شوراي اسلامي شهر تهران مورخ 12/03/1383

4-    ماده سوم اساسنامه سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران مصوب يكصدو شصت و يكمين جلسه شوراي اسلامي شهر تهران مورخ 28/04/1384

5-   سند برنامه های راهبردی حوزه پیشگیری و کاهش خطر پذیری شهریور ماه 1390

6-   فصل چهارم برنامه پنج­ساله دوم شهرداري تهران سال­هاي 1393-1397 با عنوان ايمني و مديريت بحران

7-   چشم­انداز و جهت­گيري­هاي استراتژيك تهران در افق1404 مصوب دويست و هشتاد و سومين جلسه شوراي اسلامي شهر تهران در راستاي تهران 1404، شهر ايمن و مقاوم

8-   توافقنامه همكاري مشترك سيلاب در زمينه مديريت سيلاب شهر تهران 1387 في مابين شهرداري تهران- وزارت نيرو- شوراي اسلامي شهر تهران

9-   اولويت­هاي اقدام و شاخص­هاي پيشرفت درامر كاهش خطر­پذيري بلايا سند كنفرانس جهاني كاهش خطر­پذيري بلايا هيوگو-HFA-2005

10-   سند تاب­آوري شهرها (كمپين جهاني 2010-2015) چگونه مي­توان شهرها را تاب­آورتر نمود.

11-   برنامه جامع كاهش خطرپذيري لرزه‌اي شهر تهران، مصوب شوراي اسلامي شهر تهران

12-   طرح راهبردي-ساختاري توسعه و عمران شهر تهران (طرح جامع تهران 1385)

 

 

اهم اقدامات  و برنامه های پیش رو در معاونت پیشگیری و کاهش خطر پذیری:

·        انجام مطالعات  و به‌روز رساني ريز پهنه‌بندي لرزه‌اي شهر تهـران (1378-1379)

·        انجام مطالعات طرح جامع كاهش خطر‌پذيري لرزه‌اي و مديريت بحران شهر تهران( 1381-1383)

·        انجام مطالعات توانمندسازي واكنش اضطراري در 72 ساعت پس از زلزله ( 1385-1388)

·        انجام پروژه ظرفیت سازی در کاهش مخاطرات زلزله و مدیریت بحران در شهر تهران( 1391-1394)

·        ساخت و تجهيز  100 پايگاه هاي پشتيباني مديريت بحران(11 پایگاه در حال احداث می باشد)

·        طراحی ، ساخت و تجهیز اتاق بحران شهر تهران

·        ساخت و تجهیز مکان های اسکان اضطراری در 10 پارک های شهر تهران با ظرفیت بیش از 200000            نفر و نگهداری مکان های فوق

·        طراحی و ایجاد سامانه تخمین و ارزیابی خسارات زلزله و توسعه آن

·        طراحی و ایجاد سامانه پایلوت آزمایشی هشدار سریع زلزله و انجام راستی آزمایی آن

·        تهيه نقشه شبكه راه‌هاي اضطراري در زمان بحران شهر تهران

·        ایجاد و توسعه شبكه هاي فعال شتاب نگاري 14 ایستگاه در سطح شهر تهران و لرزه نگاری13 ایستگاه در حومه شهر تهران

·        انعقاد  و اجرایی کردن تفاهم نامه همکاری فی مابین سازمان و موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران ( همکاری مشترک علمی- تحقیقاتی و تبادل داده های شبکه های لرزه نگاری)

·        تهیه نقشه گسل‌ها و پهنه‌های گسلی تهران

·        اطلس اماکن و تأسیسات واقع در پهنه های گسلی شهر تهران

·        تهیه طرح جامع کاهش خطر پذیری سیلاب شهر تهران

·        مبادله و فعال سازی توافقنامه سه جانبه با همكاري شهرداري تهران ، وزارت نيرو  و شوراي اسلامي شهر تهران در زمينه مديريت  سيلاب شهر تهران 

·        تهیه ضوابط ساخت و ساز در پهنه های گسلی شهر تهران  و پیگیری اجرایی شدن

·        تهیه نقشه پراکنش زمین لغزش شهر تهران

·        تهیه آیین نامه گودبرداري هاي ساختماني شهر تهران

·        بررسی فنی گزارشات مکانیک خاک و ژئوتکنیک با بیش از 20000 گزارش از سال 1385به منظور افزایش کیفیت ساخت و ساز در شهر تهران

·        تهیه مدل ارزیابی براساس ارزیابی آسیب پذیری سریع چشمی و بازدید از ساختمانهای شهرداری جهت مشخص نمودن  آسیب پذیری لرزه ای  ساختمانهای فوق 


 



 

معاون پيشگيري و كاهش خطرپذيري
سرکار خانم فاطمه صالح



 


حق انتشار اطلاعات براى شهردارى تهران محفوظ است 1390 - 1385
^ انتقال به بالا